Hoe kijk je naar het leven?
Mensen kijken op hun eigen manier naar het leven. Ze “beschouwen” het op hun eigen manier. Daar komt het woord levensbeschouwing vandaan. Een levensbeschouwing is een bepaalde, samenhangende visie op het leven, die vaak samenhangt met de cultuur waarin iemand leeft.
Soms zijn mensen er vast van overtuigd dat het leven op een bepaalde manier gezien en geleefd moet worden. Daar komt het woord levensovertuiging vandaan. Ook een levensovertuiging is een samenhangende visie op het leven, die samenhangt met de cultuur waarin iemand leeft.
In de praktijk worden deze twee woorden vaak door elkaar gebruikt. Het eerste woord lijkt wat meer ruimte te laten voor de manier waarop andere mensen de wereld beschouwen. Als je zegt dat jij ergens van overtuigd bent, lijk je een beetje te suggereren dat jij zeker weet dat je gelijk hebt en een ander daarvan wil overtuigen. Maar dat hoeft natuurlijk niet. Je kan dat woord dus ook gebruiken.
Hoe komen mensen aan een levensbeschouwing?
Wat je levensbeschouwing is, hangt vaak samen met hoe je bent opgevoed. Men zegt ook wel: “Met wat je van huis uit hebt meegekregen”. Soms blijven mensen vasthouden aan dat wat ze in hun jeugd hebben geleerd, omdat dat goed bij hen past, maar soms veranderen hun inzichten over de manier waarop mensen hun leven mogen leven in de loop van de tijd.
Er zijn ouders die gemakkelijk accepteren dat hun kinderen een andere levensbeschouwing krijgen, maar er zijn ook families waar veel ruzie is, omdat de kinderen iets anders gaan vinden en geloven en anders gaan leven dan hun ouders belangrijk vinden.
Scholen
In sommige landen is het onderwijs verplicht openbaar en moeten ouders thuis levensbeschouwelijk onderwijs geven. Ook in Nederland zijn er openbare scholen, maar daar kan je soms wel lessen in levensbeschouwing volgen. Bijvoorbeeld humanistisch vormingsonderwijs. Soms wordt er ook aandacht besteed aan allerlei levensbeschouwingen, of is er een vak als filosofie.
In Nederland zijn er ook scholen die les geven vanuit een bepaalde levensbeschouwing. (Godsdienstles).
Ouders in Nederland kiezen heel bewust voor een bepaalde school, omdat ze hun kind graag in een bepaalde cultuur willen opvoeden. Dat hoeft trouwens niet perse vanuit een levensbeschouwing te gebeuren. Jenaplan onderwijs of Montessori onderwijs, gaat meer over de manier van leren.
Zelf nadenken
Uit eindelijk ben je als volwassene verantwoordelijk voor je eigen levensbeschouwing. Bijna alle mensen stellen zich op een bepaald moment in hun leven wel één van de diepe vragen. De eerste vraag is misschien wel:
1. Heeft het leven zin?
Als je daar met nee op antwoordt, leef je heel anders, dan wanneer je daar met ja op antwoordt. Als je er met nee op antwoordt, kan je ervoor kiezen om je leven alsnog zin te geven (een levensopdracht kiezen), of zonder speciaal doel te leven.
Als je er met ja op antwoordt, is de volgende vraag:
2. Wat is de zin van het leven?
Oftewel: waarom leven we eigenlijk? Wat is het nut? Wat is het doel van leven?
Wie heeft gelijk?
Je gelijk is niet te bewijzen. Het precieze antwoord weet immers niemand. Je kan er wel over filosoferen. Waar je dan op uitkomt, hangt vaak samen met de manier waarop je spiritualiteit ervaart. Dat wil zeggen, hoe je staat tegenover alles wat met de geest en de ziel van het menselijke leven te maken heeft.
Hoe leef ik goed?
Als je vindt dat het leven zin heeft, wil je vaak weten hoe je goed kan leven. Je denkt na over de vraag; wanneer ben ik een goed mens? Dat heet: ethiek.
e spraken al over een levensopdracht. Je leven moet zinvol geleefd worden, dus je wil dat je leven zin heeft. Je geeft het dan zin. Dat kan op een godsdienstige manier, maar ook op een wereldlijke manier. Je kan bijvoorbeeld goed zijn voor het milieu, of voor kinderen, etc.
Vaak houden mensen zich ook bezig met vragen als:
- Wat gebeurt er nadat je dood bent?
- Waarom bestaat er zoveel verdriet?
- Wanneer is een leven waardevol geleefd?
Godsdiensten
Geloven, oftewel religies, zijn ook levensbeschouwingen, maar niet iedere levensbeschouwing is een godsdienst.
Als mensen in God geloven, of een bepaalde Godsdienst aanhangen, krijgen ze vaak bepaalde richtlijnen mee voor hun leven die soms opgeschreven staan in heilige boeken. In sommige geloven, geloven mensen in één god (Jodendom, Christendom, Islam), in andere geloven hangen mensen meerdere goden aan (hindoeïsme, geloof van de native inwoners van Amerika).
Atheïsten
Er zijn mensen die niet geloven dat er een God, of verschillende goden bestaan. Die noem je atheïsten. Dat betekent: niet-gelovers.
Agnost
Er zijn ook mensen die zeggen: je kan niet zeker weten of God bestaat of niet. Dat zijn agnosten. Dat betekent zoveel als: niet-weters.
Eigen keuzes maken
Als mensen niet in God of in goden geloven (atheïsen of agnosten bijvoorbeeld), wil dat niet zeggen dat ze geen levensbeschouwing hebben, of zonder regels leven.
Ze geloven dan vaak dat ze prima zelf in staat zijn om richting aan hun leven te geven. Zij moeten natuurlijk (net als mensen die in God geloven) gewoon volgens alle wetten leven. Zij mogen niet opeens wél stelen, of wél mensen vermoorden, ookal geloven ze niet dat God dat van hen vraagt.
Humanisten
Humanisten geloven tegenwoordig (meestal) ook niet in God, maar ze hebben wel een heel duidelijke levensbeschouwing. Die streeft naar mensenlijke waardigheid, vrijheid en het mogen ontwikkelen en tot uitdrukking brengen van de eigen persoonlijkheid. Humanisten geloven in rede, redelijkheid en wereldburgerschap. Een heleboel mensen die wél in God geloven, delen een heleboel opvattingen met hen, overigens.
Vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing
Nederland is een democratie. We kennen veel vrijheid. Ook op het gebied van onze levensbeschouwing. In artikel 6 van onze Grondwet staat: Iedereen heeft recht zijn godsdienst of levensovertuiging, individueel of in gemeenschap met anderen, vrij te belijden. Dit betekent dus dat je in Nederland elke godsdienst mag aanhangen of dat je een niet-godsdienstige levensovertuiging mag hebben. Je mag ook zeggen wat je wil over je eigen en andermans levensbeschouwing. Dat is niet in alle landen zo.
Maar misschien is het wel slim en aardig om een beetje respectvol te praten over de levensbeschouwingen van andere mensen. Dat zegt immers ook iets over die mensen zelf. Als je iemands visie op het leven aanvalt, voelt dat vaak als een persoonlijke aanval. Als iemand zich diep verbonden voelt met God, voelt iemand zich ook heel beledigd als je wat naars over die God zegt. (Jij zou het ook niet leuk vinden als iemand allemaal venijnige dingen over je vader of moeder zegt, toch?)
